28 november 2021

Liever een ‘Green Friday’...

Black Friday. Net als halloween weer zo’n evenement dat wij in Nederland kritiekloos hebben overgenomen van de Amerikanen. Ik zeg: schaf af, die Black Friday en laten we zelf iets bedenken. Bijvoorbeeld een ‘green friday’.


Ik snap ook wel dat het fijn is als iets dat je nodig hebt in de aanbieding is. Maar ik ben bang dat veel mensen op Black Friday dingen kopen die ze helemaal niet nodig hebben. Ik bedoel: als je dak lekt, ga je het niet pas repareren als die reparatie in de aanbieding is. Het moet nu gefixt worden! Wat je nodig hebt, koop je op het moment dat je het nodig hebt.


‘Ja, maar’ hoor ik je denken. ‘Met Black Friday kan ik mooi cadeautjes kopen voor de feestdagen.’ Natuurlijk kan dat. Maar ik zou liever een cadeau ontvangen dat met veel aandacht voor mij is gekocht, dan een cadeau dat even snel uit de bak ‘speciale aanbiedingen’ is gegrist. Jij toch ook?


Tot slot: Black Friday gaat over kopen, kopen, kopen. Over nog meer spullen. Over mensen die als koopzombies tussen de winkelrekken lopen op zoek naar die ene ongelooflijke aanbieding. Uiteindelijk worden al die spullen allemaal afval, troep. En wat denk je van al die verpakkingen? Er is al genoeg rotzooi in de wereld. Daarom: schaf af die Black Friday!


Laten we iets beters bedenken met elkaar. We zijn toch creatieve, slimme Nederlanders? We zijn toch zuinig op onze planeet? Vervang daarom Black Friday door Green Friday. Koop in de kringloopwinkel, bij de biologische groentenman, ga een dagje zwerfafval ruimen in het bos, repareer die oude stofzuiger in plaats van een nieuwe te kopen. Is beter voor de planeet. Die planeet is ons huis, een huis waarvan het dak momenteel behoorlijk lekt. Afval, opwarming van de aarde, giftige stoffen… Begin met repareren van ons ‘dak’ en wacht niet tot de volgende Black Friday.

19 september 2021

HeT is alweer 25 jaar geleden

Dertigers waren we… maar aardige dertigers, gefascineerd door de opkomst van het internet in de tweede helft van de jaren negentig van vorige eeuw. We doolden door nieuwsgroepen, prutsten met HTML en zochten met Ilse en Altavista. En onze wachtwoorden mochten nog de namen zijn van onze huisdieren. Kortom, alles lag nog open en met een goed idee veroverde je de digitale wereld. Of een beetje toch.

Zo’n idee ontstond in ergens in een uithoek van Tilburg. Via een interne messaging tool bij Fontys Hogescholen wisselden destijds collega’s Arjan Broere en Erno Mijland in die tijd onderling hun taalgrappen en geestige observaties uit. Tot ze genoeg hadden verzameld om mee naar buiten te treden. 

Op 19 september 1996 - vandaag 25 jaar geleden - resulteerde dat in de eerste editie van de e-mailnieuwsbrief ‘Humoristisch elektronisch Tijdschrift’, kortweg HeT. In totaal verschenen er van HeT vijftig edities, waaraan ook Jan Kamphuis (vanaf nummer 33) bijdragen leverden. De laatste verscheen op 15 september 2000. Na een zwerftocht langs digitale steden kreeg HeT met hulp van destijds Estate Internet-eindbaar Alex Otten de URL www.het.nl te pakken. 

Eind 1998 bundelden Arjan en Erno de beste items in het boek 'Je van HeT'. De redactie werkte ook mee aan een boekje met moppen en grappen over de euro, dat in grote oplage werd verspreid bij verpakkingen Bolletje-beschuit. Mede dankzij Francisco van Jole (toen Daily Planet), een gastoptreden bij Beau, stukken in het Algemeen Dagblad en het Oirschots Weekjournaal wist HeT een publiek op te bouwen van ruim 3000 abonnees. En in 2000 werd HeT verkozen tot het grappigste e-zine in een verkiezing van SmallZine.

Het volledige archief van HeT vind je op: http://humoristischelektronischtijdschrift.blogspot.com/ Trippel er eens doorheen... Heb jij nog herinneringen aan HeT, een item dat altijd is blijven hangen? Deel het in de comments!

30 april 2021

Gelezen: 'Wie het mooist valt' - Sara Nović


Min of meer bij toeval stuitte ik op dit boek, waarin Sara Nović het verhaal vertelt over de tienjarige Ana uit Zagreb. In 1991 breekt de oorlog uit in Joegoslavië. Ana raakt verzeild in de horror van de oorlog en raakt ernstig beschadigd.

Het verhaal confronteerde me met mijn gebrek aan kennis over de oorlogen in voormalig Joegoslavië. De verhalen over Srebenica kende ik wel, maar daar hield het grotendeels mee op. De ervaring - een aangrijpend verhaal over kinderen in oorlogstijd - deed me denken aan Wat is de wat? van Dave Eggers waar het over Valentino Achak Deng gaat, een jongetje dat vlucht uit zijn dorp in Zuid-Soedan.

Al tijdens het lezen van 'Wie het mooist valt' ben ik bronnen gaan zoeken, van Wikipedia tot tutorials, documentaires en nieuwsfragmenten op YouTube. En leerde hoe ingewikkeld de situatie was met verschillende bevolkingsgroepen, die gevoed door haat, elkaar naar het leven stonden, terwijl ze jarenlang als buren vreedzaam hadden samengeleefd. Hoe ver de gewelddadigheden gingen. Hoe de wonden die geslagen werden nog steeds het leven van velen beheersen. Zo afschuwelijk, zo dichtbij, zowel in afstand als in tijd.

Het is wat literatuur kan doen...

'Wanhopig optimisme'

De wereld: we maken er een bende van. Overbevissing, vervuiling, opwarming... het is om wanhopig van te worden. In de 22e aflevering van de Tikkie Podcast spreken Pierre Pas en ik erover. Aanleiding: de documentaire Seaspiricy, de tv-serie De Vuilnisman en een podcast-interview met Gijs Groenteman waarin Adriaan van Dis zich 'wanhopig optimist' noemt.

Het optimistische heeft te maken met vertrouwen in het vernuft van de mens om te komen met oplossingen, bijvoorbeeld voor duurzame energie en hergebruik van materialen. Maar ook met het idee dat je zelf ook iets kunt bijdragen door je consumentengedrag. 

Met grotere en kleinere veranderingen probeer ik een bijdrage te leveren, wetende dat met alleen die veranderingen mijn 'foot print' te groot zal blijven en dat wat ik anders ga doen een druppel op de gloeiende plaat zijn.

08 maart 2021

Kernenergie: als het echt niet anders kan

De jaren tachtig... ik was felle tegenstander van kernenergie. Ik dacht: het is gevaarlijk (de ramp in Tjernobyl) en het gevaarlijke afval kan niet verwerkt worden.  

Ook nu ben ik bepaald geen fan van kernenergie. We stapelen het afval op en geven het door aan vele volgende generaties. En Fukushima liet zien dat het nog altijd goed mis kan gaan. Toch heeft mijn rotsvaste standpunt plaats gemaakt voor twijfel.

Dat begon met een uitzending van Zondag met Lubach met daarin een aantal argumenten om kernenergie te heroverwegen:

  • kernenergie gaat niet gepaard met CO2-uitstoot en is daarmee een van de sleutels om de opwarming van de aarde te laten stoppen;
  • het volume hoog radioactief afval dat lang radioactief blijft is relatief klein;
  • moderne centrales zijn zeer veilig;
  • bijna alle andere vormen van energie-opwekking kosten meer levens;
  • kernenergie is 24/7 beschikbaar en daarmee belangrijk om het net te kunnen voeden als het niet waait of de zon niet schijnt.
Voor mij nieuwe argumenten tégen kernenergie zijn er ook:
  • kernenergie kan geen rol spelen in het acute probleem van de opwarming van de aarde; het duurt simpelweg te lang voordat een nieuwe centrale is gebouwd;
  • in dit artikel in Trouw betoogt energie-expert Julian Popov dat kernenergie zo duur is, dat het het economisch niet haalbaar is erop in te zetten.
Nogmaals... ik ben bepaald geen fan van kernenergie. Maar wat zijn de mogelijkheden als we 24/7 veel - en zoals het ernaar uitziet steeds meer - energie nodig hebben? Er zijn twee ideale oplossingen:
  • meer wind- en zonne-energie mét de mogelijkheid die op te slaan (denk bijvoorbeeld aan waterstof of de Energy Vaul 3D Tower);
  • meer 24/7 stabiele bronnen van hernieuwbare energie, zoals energie uit continue stromingen van water (zoals de Lintur of getijdenenergie).
Tot slot: energie besparen kan ook een bijdrage leveren. Ik doe mijn best met zonnepanelen, LED-lampjes, isolatie, moderne huishoudelijke apparaten en volledig uitschakelen in plaats van op stand by. Maar dat is waarschijnlijk klein bier bij de enorme honger naar energie, onder andere door digitalisering. Denk aan de enorme data centers die worden gebouwd.

Mijn voorlopige conclusie: zet als een idioot in op ontwikkeling van technologieën voor hernieuwbare energie en de opslag daarvan. Nederland heeft veel kennis is huis. Uitblinken kan economisch interessant zijn. Werk ook samen in Europa door slim te combineren en uit te wisselen. Leg de daken vol zonnepanelen en plaats met respect voor mens en omgeving windmolens. En als het dan echt niet anders kan: bekijk wat kernenergie tijdelijk kan bijdragen om het plaatje compleet te maken.

01 februari 2021

Limericks met de eerste-zinnen-generator

een pittige pinguïn in Velden
moest het nogal eens ontgelden
opeens werd hij kwaad
riep: 'dat je het laat,
me voor mens in een pak uit te schelden'

een twitterend trutje in Drachten
was naar erkenning aan 't smachten
ze postte een meme
vond die zelf subliem
en ging toen op likes zitten wachten

een kangoeroebaby uit Zwolle
zat in moeders buidel te dolle
hij riep voor de gein
het is hier dolfijn
maar ma, heb je ook halfvolle?
Drie limericks. Alledrie binnen 15 minuten geschreven op basis van een aangegeven eerste zin.

Het begon met een oproepje van journaliste Carla Desain. Of ik een webpagina kon maken die bij elke keer laden een willekeurig samengestelde eerste zin voor een limerick kon laten zien. Graag op niveau basisschool. 

Leuke 'challenge' en ik ging aan de slag, waarbij Eddy Erkelens spontaan het benodigde stukje programmeercode aanbood. Met stukjes tekst van Carla en andere actievelingen op Twitter groeide de sets tekstmateriaal gestaag. En zo co-creërden we in een paar dagen een leuke 'tool', te gebruiken in een poëzieles, maar ook gewoon voor de lol. Het resultaat vind je op https://mijland.site/limerick/

Het leuke is: het werkt. Een eerste zin helpt je op weg, geeft kaders waarbinnen creativiteit kan opbloeien. Ik heb het zelf ook maar eens geprobeerd met bovenstaande limericks als resultaat.

Mijn werkwijze:
  • Zoek rijmwoorden op de laatste lettergrepen van de eerste zin. Gebruik eventueel een rijmwoordensite.
  • Bedenk welke link er zou kunnen zijn tussen de eerste regel en het.
    • 'pinguïn' en 'schelden' roept de vraag op: hoe zou je een 'pinguïn' uitschelden (gevolgd door: is pinguïn ook een scheldwoord?)
    • 'twitterend' en 'wachten' wordt iets met het gevoel dat je vaak op reactie wacht als je op Twitter iets geplaatst hebt
    • 'kangoeroe' en 'halfvolle' wordt iets met moedermelk
  • Heb je de link en dus de grap waarmee een limerick meestal eindigt, schrijf dan van de eerste naar de laatste regel dicht in het rijmschema A A B B A.
  • Verfijn tot slot het metrum, zodat je limerick lekker loopt.

14 januari 2021

Verzamelnamen #eentweetje

Een kudde schapen. Een vlucht regenwulpen. Een berg was. Er zijn veel verschillende begrippen waarmee een verzameling wordt aangeduid van meer van dezelfde objecten, dieren of mensen. Op 7 januari postte @opperlands* op Twitter deze creatieve combinatie van een verzamelnaam met - in dit geval - mensen.

Een wolk baby's

Deze combinatie is uiteraard een verwijzing naar de uitdrukking 'een wolk van een baby'. Ik reageerde met deze combinatie:

Een bundel dichters

En een week later met:

Een schare scharen.
Een horde lopers
Een kliek etensrestjes
Elke van bovenstaande combinaties is van een bepaald type, respectievelijk:
Een bijna-homoniem (schare en scharen scheelt maar 1 letter)
Een door een spatie gescheiden samenstelling (hordelopers is één woord)
Een bijna-synoniem (kliekjes en etensrestjes)
Hierop barstte het los met de reacties. Hieronder een bloemlezing, aangevuld met het type en de Twitter-accountnaam van de bedenker:
Een pak smokings - bijna-synoniem - @72techniek
Een koppel paren - bijna-synoniem - @jdebrucker
Een bak bananen - door een spatie gescheiden samenstelling - @hans_koevoet
Een dozijn elftallen - op-één-na-synoniem - @peterteriele
Een stel stelten - bijna-homoniem - @deboradouma
Een troep vuilnismannen - associatie op betekenis - @kees2300
Een verzameling wiskundigen - associatie op betekenis - @hans_koevoet
Een slof bejaarden - associatie op betekenis - @navifax
Een stoot rukwinden - associatie op betekenis - @navifax
Een menigte nichten - bijna-homoniem - @jdebrucker
Een bende leden - door een spatie gescheiden samenstelling - @ingeborgdijkstr
Tussendoor droeg ik zelf ook nog wat bij uit eigen koker:
Een kamer leden
Een vergadering tijgers
Een pak stropdassen
Een rij bewijzen
Een bulk balken
Een display borstels
Een serie moordenaars
Een stapel gekken
Een kwak ejaculaties
Een batterij plussen en minnen
Een partij bonzen
Een zwik enkels
Een vracht brieven

Twitter op zijn leukst! Nog briljantje ingevingen? Deel ze via de reacties onder deze blog...

* Opperlands is een verwijzing naar het boek 'Opperlandse taal- & letterkunde' van Hugo Brandt Corstius, waarin volop gespeeld wordt met taal.

13 januari 2021

Eindig elke dag met een lege inbox (Office365)

 

Het vergt wat discipline, wat investering in tijd en wat kennis van de mogelijkheden, maar dan is het heel goed mogelijk elke werkdag te eindigen met een lege inbox. Waarom je dat zou willen?

  • Je hebt meer overzicht.
  • Je voorkomt dat je sommige e-mail-berichten drie, vier keer opent en dan nog niet afhandelt.
  • Je krijgt van Office365 een complimentje.
In bovenstaande beslisboom zie je hoe je elke mail direct afhandelt. Bij wijze van toelichting nog:
  • Een regel aanmaken doe je zo.
  • De aangegeven minuten voor het reageren op een bericht zijn uiteraard indicatief. Maak hier je eigen keuzen.
  • In de desktop-applicatie van Outlook - dit werkt niet in de browser-versie - kun je een e-mailbericht simpelweg naar het agenda-icoontje linksonder in het venster slepen om van het bericht een item te maken.

Een tip tot slot: open alleen je mailbox als je wat tijd hebt om een en ander af te handelen. Snel tussen twee afspraken je mail checken is meestal geen goed idee. Het leidt tot haast en onrust.


30 december 2020

Vragen uit liedjes: 'Waarom fluister ik je naam nog?'


Het is over, voorbij, gedaan. En toch betrap je je erop dat die ander je nog steeds bezighoudt. De in 2008 overleden charmezanger Benny Neyman bezong dit fenomeen in 'Waarom fluister ik je naam nog?' De boodschap: liefde kan diep gaan, zo diep dat je de ander maar met veel moeite kunt loslaten.

Maar daarmee is de vraag nog niet helemaal beantwoord. 

Om verder te komen, helpt Benny Neyman ons zelf met een van zijn ander liedjes:
Liefde is als een sigaret je raakt verslaafd ja tot en met
De rook stijgt langzaam naar je hoofd of laat je ogen tranen
Mooi, als we de analogie liefde - verslaving doorvoeren, kunnen we de wetenschap van de verslavingskunde er eens bijpakken.

In deze tak van wetenschap kennen we het begrip 'craving' (hunkeren, verlangen, trek). 'Je naam' wordt in deze analogie dan bijvoorbeeld 'Johnny' (whisky) of 'Lucky' (sigaretten) zijn. Om met trek in Johnny of Lucky om te gaan hanteert een verslaafde 'coping strategieën'. Denk aan: aan iets anders denken, zorgen dat je het spul niet in huis hebt.

Neyman is ervaringsdeskundige op het gebied van zoeken naar 'coping strategieën' ofwel 'manieren om'. Dat hoor je ook in een andere van zijn hits: 'Ik weet niet hoe'. Fluisteren is niet het meest voor de hand liggende antwoord op 'hoe' bij liefdesverdriet. Logischer zou zijn als Neymans lied bijvoorbeeld getiteld was:
  • 'Waarom vergelijk ik andere potentiële liefdespartners steeds met jou?'
  • 'Waarom blader ik nog steeds in het vakantie-album van toen we samen naar Urk zijn geweest?'
  • 'Waarom ruik ik nog steeds af en toe aan die slobbertrui in de kast, die je vergeten bent mee te nemen toen je me verliet?'
Je begrijpt: realistischer allemaal, maar qua metrum en ritme verdomd onhandig in te passen in de muziek. Dat geldt wel voor 'fluisteren'. En er is nog meer. Fluisteren:
  • is een prettig compromis tussen je mond houden (in feite krop je je gevoelens op, nooit een goed idee) en het van de daken schreeuwen (je loopt de kans ter observatie te worden opgenomen);
  • kan in drukke omgevingen, zoals een café of feestje, veilig zonder dat iemand het hoeft te horen;
  • brengt prettige herinneringen aan de intieme momenten dat je zijn/haar naam in zijn/haar oor fluisterde;
  • bevat het begrip 'luisteren' en kan wellicht tot meer begrip leiden, ook al doe je dat fluisteren zelf;
  • is een mogelijkheid om toch nog iets te kunnen zeggen als je door het janken je stem bent kwijtgeraakt;
  • geeft een milde vorm van euforie.
Dat laatste moet ik misschien even uitleggen. De theorie komt uit de wereld van ASMR (Autonomous Sensory Meridian Response. Misschien ken je ze: de filmpjes op YouTube waarin iemand heel dicht tegen de microfoon fluisterend je toespreekt. Voor sommigen werkt dit ontspannend, anderen worden er heel onrustig van. Kijk en luister zelf even tot welke groep je hoort. Maar ASMR was nog niet hip in 1985, toen Neymans lied werd gereleased. Niet relevant dus voor dit betoog.

Ik durf op basis van deze overwegingen best een conclusie te trekken, een 'educated guess' voor het antwoord op de vraag: 'Waarom fluister ik je naam nog?' Dat wordt dan zoiets:

'Ik fluister je naam nog omdat ik nog veel verdriet voel na onze split en fluisteren een voor mij effectieve en voor mijn omgeving sociaal aanvaarde manier is om hiermee te dealen.'

Het duurde 35 jaar, maar nu weet je het. Daarom fluister ik je naam nog!


29 december 2020

Vragen uit liedjes: Mag het licht uit?

 

Een slaapkamer ergens in het land, de gordijnen dicht, op het bed een gehaakte sprei met ruitjesmotief. Hij heeft zich zojuist uitgekleed, zij ook. Ze kijken elkaar aan. En dan vraagt hij: 'Mag het licht uit?' Hoe universeel wil je het hebben? Zo universeel dat er een liedje van moest komen. De Dijk deed het in 1987. Maar ja, het antwoord krijgen we van de heer Van der Lubbe niet te horen. Dat moeten we dan maar zelf bedenken, uiteraard op basis van gedegen onderzoek en gezond verstand.

Eerst maar eens: hoe staat het met onze voorkeuren in dezen? Een eerste zoektocht brengt ons bij een onderzoek van Lampenfabrikant Osram Sylvania. Daaruit blijkt dat 60 procent van de respondenten het licht liever aanhoudt tijdens de seks. Een Brits onderzoek onder ruim duizend mannen tussen de 20 en 30 jaar, laat zien dat een kwart van de respondenten liever in het donker vrijt, vooral vanwege ongemak met het eigen lichaam. Houd hier als partner even rekening mee als dé vraag je wordt gesteld. Dat kan met twee typen antwoorden:
  1. 'Tuurlijk schat, daar zit het knopje.'
  2. 'Och, maar jij hoeft je niet te schamen hoor. Je ziet er fantastisch uit, precies goed. Kom lekker bij me liggen en weet je wat? Ik doe dit lampje ook nog even aan.'
Ik kom zelf bij dit soort vragen graag met rationele argumenten in plaats van me te laten leiden door gemiddelden. 

Argumenten voor het aanhouden van het licht zijn dan bijvoorbeeld:
  • Bij gebruik van een condoom is klungelen met het licht aan veiliger. Eventueel mag het licht uit als het ding eenmaal zorgvuldig is aangebracht.
  • Er is sprake van nieuw aangeschafte lingerie, een tattoo of een van de twee is speciaal naar de kapper geweest voor dit moment.
  • Het lichtknopje zit op een onlogische plek, zodat het moeilijk terug te vinden is na de daad, met alle gevaren van stoten en vallen van dien.
  • De buren zijn zo nieuwsgierig dat ze wel weten wat er hand is als bij jou zo vroeg al het licht uitgaat.
Rationele argumenten om het licht uit te doen zijn bijvoorbeeld:
  • Energiebesparing (hoewel dat bij LED-verlichting nog maar minimaal is).
  • Afleidende elementen in de betreffende kamer, zoals zicht op je thuiswerkplek, vlekken op het plafond of dat spannende boek, waarin je nog maar één hoofdstuk hoefde te lezen toen er bij die ander ineens sprake was van zin in seks.
  • Je wilt eigenlijk met iemand anders vrijen. Die persoon kun je je beter voorstellen in het donker.
  • De buren zijn zo nieuwsgierig dat ze wel weten wat er hand is als bij jou zo laat nog het licht brandt.
Conclusie: het antwoord op de vraag 'Mag het licht uit?' kan zowel met 'ja' als met 'nee' beantwoord worden. Daaraan voeg ik graag toe dat het bespreken van de toelichting een bijdrage kan leveren aan de kwaliteit van de relatie (elkaar begrijpen).

Tip: beantwoord de vraag nooit met 'Ach, we leven in een democratisch land.' Dat is echt killing voor de romantiek.

Tot slot nog iets van een andere orde: je kunt tegenwoordig het licht wel uitdoen, maar dat wil niet zeggen dat het donker is en je je bedpartner niet meer kunt waarnemen. Daarom bij wijze van toegift nog deze actuele kaart waarop je kunt zien op welke plekken het 's nachts zo donker is, dat je daadwerkelijk geen steek voor ogen meer ziet als je het licht uitdoet.

Reacties zijn welkom, maar kom niet met 'Teveel woorden, teveel zinnen'. Die had ik zelf al bedacht.